Friday, February 20, 2026
#
HomeNewsVinayaka Chavithi Vratham: వినాయక చవితి వ్రతం: పూజా విధానం, వినాయక వ్రత కథ

Vinayaka Chavithi Vratham: వినాయక చవితి వ్రతం: పూజా విధానం, వినాయక వ్రత కథ

Vinayaka Chavithi Vratham: వినాయక చవితి వ్రతం (Ganesh Chaturdhi) ఎలా చెయ్యాలో తెలియని వారికీ కూడా సులువుగా అర్ధం అయ్యేలా వివరంగా చెప్పాము. భక్తి శ్రద్ధలతో వినాయకుణ్ణి పూజించి ఆ ఆదిదేవుడి కృపకి పాత్రులు కాగలరు.

  • పరమశివుడు చెప్పిన వ్రత విధానం:

    • ఒకసారి కుమారస్వామి, శివుడిని అన్ని కోరికలు తీర్చే వ్రతం గురించి అడిగాడు.
    • దానికి శివుడు, అన్నిటికంటే ఉత్తమమైన వినాయక వ్రతం ఉందని చెప్పాడు.
    • ఈ వ్రతాన్ని భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు చేయాలి.
    • ఉదయాన్నే లేచి, స్నానం చేసి, తమ శక్తికి తగ్గట్టుగా బంగారం, వెండి లేదా మట్టితో గణేశుడి బొమ్మను తయారుచేసుకోవాలి.
    • ఇంటికి ఉత్తర దిక్కులో బియ్యం పోసి, అష్టదళ పద్మం వేసి, అందులో గణేశుడి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించాలి.
    • తర్వాత, గంధం, అక్షతలు, పువ్వులు, పత్రాలతో పూజ చేసి, ధూపదీపాలు చూపించాలి.
    • వెలగ, నేరేడు, చెరకు వంటి 21 రకాల పండ్లను నివేదన చేయాలి.
    • శక్తి మేరకు బ్రాహ్మణులకు దక్షిణ, తాంబూలం ఇచ్చి, బంధువులతో కలిసి భోజనం చేయాలి.
    • మరుసటి రోజు ఉదయం మళ్లీ పూజ చేసి, బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపరచాలి.

శ్రీ వినాయక పూజా విధానం
(Vinayaka Chavithi Vratham)

మొదట నుదుట బొట్టు పెట్టుకుని, నమస్కారం చేసి, ఈ విధంగా ప్రార్థన చేయాలి.

ప్రార్థన:

  • శ్లో॥ శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం |
    ప్రసన్నవదనం ధ్యాయే సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ॥:
    తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవాడు, చంద్రుని వంటి కాంతి కలవాడు, నాలుగు చేతులు కలవాడు, ప్రసన్నమైన ముఖం కలవాడు అయిన విష్ణువును ధ్యానించాలి. అలా ధ్యానిస్తే అన్ని విఘ్నాలు తొలగిపోతాయి.
  • అయం ముహూర్తస్సుముహూర్తోస్తు ఇప్పుడున్న సమయం శుభప్రదమైనదిగా ఉండాలి.
  • శ్లో॥ తదేవలగ్నం, సుదినం తదేవ, తారాబలం చంద్రబలం తదేవ|
    విద్యాబలం దైవబలం తదేవ, లక్ష్మీపతేతేంఫ్రి యుగంస్మరామి||
    సుముహూర్తోస్తు ॥

    సజ్జనుడు ఏ పని మొదలుపెట్టినా ఆ సమయమే మంచి లగ్నం, శుభదినం అవుతుంది. అతనికి అన్ని గ్రహాల, నక్షత్రాల బలం తోడవుతుంది.
  • శ్లో॥ లాభస్తేషాం, జయస్తేషాం, కుతస్తేషాం పరాభవ ।
    యేషామిందీవర శ్యామో హృదయస్థో జనార్థనః॥

    ఎవరైతే జనార్దనుడి (విష్ణువు) నామాన్ని స్మరిస్తారో, వారికి ఎప్పుడూ లాభం, విజయం కలుగుతాయి. వారికి పరాజయం ఉండదు.
  • ఆపదామపహర్తారం దాతారం సర్వసంపదాంత
    లోకాభిరామం శ్రీరామం భూయోభూయో నమామ్యహం॥
    ఆపదలను తొలగించేవాడు, అన్ని సంపదలను ఇచ్చేవాడు, లోకానికి అభిరాముడైన రాముడికి నమస్కరిస్తున్నాను.
  • సుముఖైకదంతశ్చ కపిలో గజకర్ణకః
    వినాయకుని పేర్లు – సుముఖుడు, ఏకదంతుడు, కపిలుడు, గజకర్ణుడు (ఏనుగు చెవులు కలవాడు).
  • లంబోదరశ్చ వికటో విఘ్నరాజో గణాధిపః
    పెద్ద పొట్ట కలవాడు (లంబోదరుడు), వికటుడు, విఘ్నాలకు అధిపతి (విఘ్నరాజు), గణాలకు అధిపతి (గణాధిపః).
  • ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో గజాననః
    ధూమకేతువు, గణాధ్యక్షుడు, నుదుటిపై చంద్రుని కలవాడు (ఫాలచంద్రుడు), ఏనుగు ముఖం కలవాడు (గజాననః).
  • వక్రతుండ శూర్పకర్ణ హేరంబ స్కంద పూర్వజ
    వంకర తొండం కలవాడు (వక్రతుండ), చేట వంటి చెవులు కలవాడు (శూర్పకర్ణ), హేరంబ, స్కందుడికి అన్న (స్కంద పూర్వజ).
  • అవిఘ్నం కురుమేదేవ, సర్వకార్యేషు సర్వదా
    ఓ దేవా, నేను చేసే అన్ని పనులలో ఎల్లప్పుడూ ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా అనుగ్రహించు.
  • విద్యాంశ్చ వివాహేషు ప్రవేశే నిర్గమేతథా
    విద్యలో, వివాహాలలో, లోపలికి వెళ్ళేటప్పుడు, బయటకు వచ్చేటప్పుడు…
  • సంగ్రామే సర్వకార్యేషు విఘ్నస్య నజాయతే
    యుద్ధంలో, అన్ని పనులలోనూ ఎలాంటి ఆటంకాలు కలగవు.
  • అభీప్సితార్థ సిద్ధ్యర్థం, పూజితో యస్సురైరపి,
    సర్వవిఘ్నచ్ఛి దేతస్మై గణాధిపతయే నమః

    కోరుకున్న కోరికలను నెరవేర్చుకోవడానికి, దేవతలు కూడా ఎవరినైతే పూజిస్తారో, అన్ని ఆటంకాలను తొలగించే ఆ గణాలకు అధిపతి అయిన వినాయకుడికి నమస్కారము.
  • సర్వసిద్ధిభుద్ధిదాతా, గణపతిర్నమః
    అన్ని సిద్ధులను, బుద్ధిని ప్రసాదించే గణపతికి నమస్కారము.

నమస్కరించుకుని ఆచమనం (ప్రాణాయామం) చేసి ఈవిధంగా సంకల్పము చెప్పుకోవాలి.

దేవతాది నమస్కారః (దేవతలకు నమస్కారం)

ఇది పూజ మొదలు పెట్టే ముందు చేసే నమస్కారం. దీని అర్థం:

  • ఉమా, మహేశ్వరాభ్యాం నమః: పార్వతీ పరమేశ్వరులకు నమస్కారం.
  • తద్వామభాగస్థిత లక్ష్మీనారాయణాభ్యాం నమః: వారి ఎడమ భాగంలో ఉన్న లక్ష్మీనారాయణులకు నమస్కారం.
  • తద్దక్షిణ భాగస్థిత వాణీ హిరణ్యగర్భాభ్యాం నమః: వారి కుడి భాగంలో ఉన్న సరస్వతీ బ్రహ్మలకు నమస్కారం.
  • తత్పురోభాగ స్థితశచీపురందరాభ్యాం నమః: వారి ముందు భాగంలో ఉన్న ఇంద్రాణీ ఇంద్రులకు నమస్కారం.
  • అరున్ధతీ వసిష్ఠాభ్యాం నమః: అరుంధతి మరియు వసిష్ఠ మహర్షికి నమస్కారం.
  • సర్వేభ్యో మహాజనేభ్యో నమః: పూజకు హాజరైన పెద్దలందరికీ నమస్కారం.

ఈ నమస్కారం ద్వారా మనం ప్రధాన దేవతలతో పాటు, వారి చుట్టూ ఉన్న ఇతర దేవతలను, మహర్షులను మరియు పెద్దలను పూజకు ఆహ్వానించి గౌరవిస్తున్నాము.

ఆచమనం (నీటిని పుచ్చుకోవడం)

ఇది శరీరం మరియు మనస్సును శుద్ధి చేసుకునే ప్రక్రియ. ఈ మంత్రాలు విష్ణువు యొక్క వివిధ రూపాల పేర్లను సూచిస్తాయి.

ఓం కేశవాయ స్వాహా, ఓం నారాయణాయ స్వాహా, ఓం మాధవాయ స్వాహా: ఈ మూడు నామాలను చెప్పి కొద్దిగా నీటిని తీసుకోవాలి.

గోవిందాయనమః, విష్ణవే నమః, మధుసూదనాయ నమః, త్రివిక్రమాయ నమః, వామనాయనమః, శ్రీధరాయనమః, హృషీకేశాయ నమః, పద్మనాభాయ నమః, దామోదరాయ నమః, సంకర్షణాయ నమః
వాసుదేవాయ నమః, ప్రద్యుమ్నాయ నమః, అనిరుద్ధాయ నమః, పురుషోత్తమాయ నమః, అధోక్షజాయ నమః, నారసింహాయ నమః, అచ్యుతాయ నమః, జనార్ధనాయ నమః, ఉపేంద్రాయ నమః, హరయేనమః,
శ్రీకృష్ణాయ నమః

మిగిలిన నామాలు చెబుతూ చేతిని నీటితో తుడుచుకోవాలి.

భూతోచ్ఛాటనం (దుష్ట శక్తులను తొలగించడం)

ఈ శ్లోకం పూజా స్థలం నుండి దుష్ట శక్తులను, చెడు ప్రభావాలను తొలగించమని ప్రార్థిస్తుంది.

  • శ్లోకం:
    • ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః – భూతాలు, పిశాచాలు లేచి వెళ్ళండి.
    • యేతే భూమి భారకాః – ఈ భూమికి భారంగా ఉన్నవారు.
    • ఏతేషా మవిరోధేన – వారికి ఏ అడ్డంకి లేకుండా.
    • బ్రహ్మకర్మ సమారభే – నేను ఈ పవిత్ర కార్యాన్ని ప్రారంభిస్తాను.

ఈ శ్లోకం చదవడం వల్ల పూజా స్థలం శుభ్రంగా, పవిత్రంగా మారుతుంది.

భూశుద్ధి (భూమిని శుద్ధి చేయడం)

ఈ మంత్రం ద్వారా పూజ చేసే స్థలాన్ని, కూర్చున్న ఆసనాన్ని శుద్ధి చేస్తారు.

  • ఓం పృధివ్యాః మేరోః వృష్ఠఋషిః: భూమికి మేరు పర్వతం వెనుక భాగం ఋషిగా ఉంది.
  • కూర్మోదేవతా సుతలం ఛంద: కూర్మం దేవతగా, సుతలం ఛందస్సుగా ఉంది.
  • ఆసనే వినియోగః: ఈ మంత్రాన్ని కూర్చున్న ఆసనం కోసం ఉపయోగిస్తున్నాను.
  • ఓం అనంతాసనాయ నమః: అనంతమైన ఆసనానికి నమస్కారం.

ప్రాణాయామము

ఈ మంత్రం చాలా పవిత్రమైనది, సృష్టిలోని పంచభూతాలను, ఉన్నత లోకాలను స్మరిస్తూ, మన బుద్ధిని ప్రకాశింప చేయమని కోరుతుంది.

  • ఓం భూః, ఓం భువః, ఓగ్ం సువః, ఓం మహతః, ఓం తపః, ఓగ్ం సత్యం:
    • ఇవి సృష్టిలోని ఏడు లోకాల పేర్లు. మనం నివసించే భూలోకంతో పాటు, స్వర్గం, మహర్లోకం, జనలోకం, తపోలోకం మరియు సత్యలోకాలను ఈ మంత్రం ద్వారా స్మరిస్తాం.
    • ఈ లోకాలను స్మరించడం ద్వారా, మన చుట్టూ ఉన్న విశ్వాన్ని మనం పూజకు ఆహ్వానిస్తున్నాం.
  • ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గోదేవస్య ధీమహి | ధియో యోనః ప్రచోదయాత్ |
    • ఇది ప్రసిద్ధ గాయత్రీ మంత్రం యొక్క ప్రధాన భాగం.
    • అర్థం: “ఏ సవితృదేవుని తేజస్సు అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదో, ఆ తేజస్సును మనం ధ్యానిస్తున్నాం. ఆ తేజస్సు మన బుద్ధిని సత్కార్యాల వైపు ప్రేరేపించుగాక!” అని దీని అర్థం.
    • దీని ద్వారా మనం జ్ఞానాన్ని, మంచి ఆలోచనలను పొందాలని ప్రార్థిస్తున్నాం.
  • ఓమాపోజ్యోతీరసోమృతం బ్రహ్మభూర్భువస్సువరోం ॥
    • అర్థం: “ఓం” అనేది సర్వశక్తిమంతుడైన పరబ్రహ్మ స్వరూపం. ఈ మంత్రం ద్వారా మనం నీరు (ఆపః), అగ్ని (జ్యోతిః), ఆహారం (రసః), అమృతం (అమృతం), మరియు పరబ్రహ్మను స్మరిస్తున్నాం.
    • చివరగా, భూః, భువః, సువః అనే మూడు లోకాలను మళ్ళీ చెప్పి, ఆ పరబ్రహ్మను అన్ని లోకాలకు అధిపతిగా మనం కీర్తిస్తున్నాం.

ఈ మంత్రం యొక్క ఉద్దేశ్యం:

  • సమస్త లోకాలను, పంచభూతాలను స్మరించి, పూజకు సిద్ధపడటం.
  • మన బుద్ధిని జ్ఞానం వైపు మళ్లించమని భగవంతుడిని ప్రార్థించడం.
  • పూజకు ముందు మన మనస్సు, శరీరం మరియు చుట్టూ ఉన్న పరిసరాలను పవిత్రం చేసుకోవడం.

సంకల్పం – అంటే పూజ చేసే ముందు చెప్పే ప్రతిజ్ఞ

సంకల్పం అంటే మనం ఎందుకు, ఎవరి కోసం, ఏ ప్రయోజనం కోసం పూజ చేస్తున్నామో దేవుడికి తెలియజేయడం. ఇక్కడ దాని అర్థాన్ని సులభంగా వివరిస్తున్నాను.

మొదట మనం ఎవరు, ఎక్కడ ఉన్నామో చెబుతాం:

  • మమ ఉపాత్త సమస్త దురితక్షయ ద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్ధం: నా అన్ని పాపాలు తొలగిపోయి, పరమేశ్వరుడికి ప్రీతి కలగడం కోసం.
  • శుభాభ్యః శుభే శుభశోభన ముహూర్తే: ఈ శుభప్రదమైన, శోభనమైన మంచి ముహూర్తంలో.
  • శ్రీ మహావిష్ణోరాజ్ఞయా ప్రవర్తమానస్య అద్యబ్రహ్మణః
    ద్వితీయపరార్థే శ్వేతవరాహకల్పే వైవస్వత మన్వంతరే కలియుగే ప్రథమపాదే
    శ్రీ మహావిష్ణువు ఆజ్ఞ ప్రకారం ఈ రోజు బ్రహ్మదేవుని రెండో సగం జీవితంలో, శ్వేతవరాహకల్పంలో, వైవస్వత మన్వంతరంలో, కలియుగంలో మొదటి పాదంలో…
  • జంబూద్వీపే భరత వర్షే భరతఖండే మేరోర్దక్షిణ దిగ్భాగే, శ్రీశైలస్య ____  ప్రదేశే: జంబూద్వీపం, భరతఖండం, భరతవర్షంలో, మేరు పర్వతానికి దక్షిణ దిక్కులో, శ్రీశైలానికి (మీరు ఉన్న ప్రాంతం ఏ దిక్కులో ఉంటే ఆ పేరు చెప్పాలి) మధ్యలో ఉన్న ప్రదేశంలో.
  • శోభనగృహే సమస్త బ్రాహ్మణ హరి హర గురుచరణసన్నిధౌ  ఈ శుభప్రదమైన ఇంట్లో.
  • అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన… నామసంవత్సరే…: ప్రస్తుతం జరుగుతున్న చాంద్రమానం ప్రకారం, (సంవత్సరం పేరు), (దక్షిణాయన/ఉత్తరాయన), (ఋతువు పేరు), (మాసం పేరు), (పక్షం పేరు), (తిథి పేరు), (వారం పేరు), (నక్షత్రం పేరు), శుభ యోగంలో, శుభ కరణంలో.

ఎవరు చేస్తున్నారో, ఎవరికోసం చేస్తున్నారో చెబుతాం:

  • శ్రీమాన్… గోత్రోద్భవస్య… నామధేయస్య: (మీ గోత్రం పేరు) గోత్రంలో పుట్టిన (మీ పేరు) అనే నేను.
  • ధర్మపత్నీ సమేతస్య: నా భార్యతో కలిసి.
  • అస్మాకం సహకుటుంబానాం క్షేమస్థయిర్య విజయా యురారోగ్యైశ్వరాభివృద్ధ్యర్థం: నా కుటుంబం అందరి క్షేమం, స్థిరత్వం, విజయం, ఆయుస్సు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం పెరగడం కోసం.

పూజ ఉద్దేశ్యం మరియు ఫలాలను చెబుతాం:

  • ధర్మార్థ కామమోక్ష చతుర్విధ ఫలపురుషార్ధ సిద్ధ్యర్ధం: ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అనే నాలుగు పురుషార్థాలను సాధించడం కోసం.
  • ఇష్టకామ్యార్ధ సిద్ధ్యర్ధం, మనోవాంఛాఫల సిద్ధ్యర్ధం: మనసులో కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరడం కోసం.
  • సమస్త దురితోప శాంత్యర్ధం, సమస్త మంగళావాప్త్యర్ధం: అన్ని రకాల చెడులు, ఆటంకాలు తొలగిపోయి, అన్ని శుభాలు కలగడం కోసం.
  • వర్షే వర్షే ప్రయుక్త వరసిద్ధి వినాయక చతుర్థీ ముద్దిశ్య: ప్రతి సంవత్సరం జరుపుకునే వరసిద్ధి వినాయక చవితిని ఉద్దేశించి.
  • శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక దేవతా ప్రీత్యర్ధం కల్పోక్త ప్రకారేణ యావచ్చక్తి ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే: శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామికి ప్రీతి కలగడం కోసం, శాస్త్రంలో చెప్పబడిన పద్ధతి ప్రకారం, నా శక్తి కొలది ధ్యానం, ఆవాహనలతో కూడిన షోడశోపచార పూజను చేస్తాను.

(ఇది చెబుతూ కుడి చేతి మధ్య వేలితో నీటిని ముట్టుకోవాలి.)

  • అదౌ నిర్విఘ్నేన పరిసమాప్త్యర్ధం గణాధిపతి పూజాం కరిష్యే: ముందుగా పూజ ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా పూర్తవ్వడానికి గణపతి పూజ చేస్తాను.
  • తదంగ కలశపూజాం కరిష్యే: దానిలో భాగంగా కలశ పూజ కూడా చేస్తాను.

కలశ పూజ – పవిత్ర కలశాన్ని పూజించే విధానం

కలశ పూజ అంటే మనం పూజ కోసం సిద్ధం చేసుకున్న నీటి పాత్రను పవిత్రం చేసి, అందులోకి దేవతలను ఆవాహన చేయడం.

కలశ పూజ చేసే విధానం:

  1. కలశం గంధ పుష్పాక్షతైరభ్యర్చ్య: కలశానికి (నీటి పాత్రకు) గంధం, పూలు, అక్షతలు వేసి పూజించాలి.
  2. తస్యోపరి హస్తం నిధాయ: దానిపై కుడి చేయి ఉంచి ఈ మంత్రాన్ని చదవాలి.

కలశ మంత్రం:

  • కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్రః సమాశ్రితః
    కలశం ముఖంలో విష్ణువు, కంఠంలో రుద్రుడు ఉన్నారు.
  • మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణా స్మృతాః
    కలశం అడుగు భాగంలో బ్రహ్మ, మధ్యలో మాతృ దేవతలు ఉన్నారు.
  • కుక్షౌతు సాగరాస్సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా
    కలశం లోపలి భాగంలో అన్ని సముద్రాలు, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి ఉన్నాయి.
  • ఋగ్వేదోథ యజుర్వేద స్సామవేదో హ్యథర్వణః
    ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వణ వేదాలు.
  • అంగైశ్చ సహితా స్సర్వే కలశామ్బు సమాశ్రితాః
    అంగాలతో సహా అన్ని వేదాలు ఈ కలశంలోని నీటిలో ఆశ్రయం పొందుతున్నాయి.
  • ఆయాంతు దేవపూజార్థం దురితక్షయకారకాః
    దేవతలను పూజించడం కోసం, పాపాలను తొలగించడం కోసం వీరంతా ఈ కలశంలోకి రావాలి.

(ఈ శ్లోకం చదువుతూ నీటిపాత్ర చుట్టూ గంధం రాసి, బొట్లుపెట్టి, అందులో తమలపాకు ఉంచాలి. ఆకును నీటిలో సవ్యదిశలో తిప్పాలి.)

నదులను ఆవాహన చేసే మంత్రం:

  • గంగే చ యమునే కృష్ణ గోదావరి సరస్వతి, నర్మదే సింధు కావేరి జలేస్మిన్ సన్నిధిం కురు
    ఓ గంగా, యమునా, కృష్ణా, గోదావరి, సరస్వతి, నర్మదా, సింధు, కావేరి నదులారా! ఈ నీటిలో మీరంతా సాయం చెందండి.

తమలపాకుతో కలశంలోని నీటిని పూజా సామాగ్రిపై, దేవుడి విగ్రహంపై, మనపైనా కొద్దిగా చిలకరించుకోవాలి. ఆ తర్వాత పసుపు గణపతిని పూజించడం మొదలుపెట్టాలి.

విఘ్నేశ్వర పూజ – పసుపు గణపతిని పూజించడం

ఏదైనా శుభకార్యం లేదా పూజ ప్రారంభించే ముందు, అది ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా పూర్తవడానికి పసుపు గణపతిని పూజిస్తారు.

పూజ ప్రారంభం:

  • గణానాంత్వాం గణపతిగ్ం హవామహే, కవిం కవీనా ముపమశ్ర వస్తమం
    జ్యేష్ఠరాజం బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణ్యస్పత్యః ఆనశృణ్వన్నూతిభిస్సీద సాదనం

    ఇది గణపతిని ఆహ్వానించే ఒక వేద మంత్రం. దీని అర్థం – “గణాలకు అధిపతివైన నిన్ను మేము ఆవాహన చేస్తున్నాము. కవులలో ఉత్తముడివి, జ్యేష్ఠుడివి, బ్రహ్మజ్ఞుడివి అయిన నిన్ను మా పూజలో ఆశ్రయించడానికి ఆహ్వానిస్తున్నాము.”
  • శ్రీమహాగణాధిపతయే నమః మహా గణపతికి నమస్కారం.
  • ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే
    (మధ్యవేలితో నీటిని తాకుతూ) నేను ధ్యానం, ఆవాహనతో సహా షోడశోపచార పూజ (16 రకాల సేవలతో కూడిన పూజ) చేస్తాను.

ధ్యానం:

  • శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం, ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వ విఘ్నోపశాంతయే
    అన్ని ఆటంకాలు తొలగిపోవడం కోసం, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించిన, చంద్రుని వంటి రంగులో ఉన్న, నాలుగు చేతులతో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో ఉన్న గణపతిని ధ్యానిస్తున్నాను.
  • అనే శ్లోకం చదువుతూ: ఈ శ్లోకం చదువుతూ, పూలూ, అక్షతలూ కలిపి పసుపు గణపతి పాదాల దగ్గర ఉంచాలి. (గమనిక: పూజను దేవుని పాదాల దగ్గర మాత్రమే చేయాలి, తలపై పూలు కానీ అక్షతలు కానీ వేయకూడదు).
  • ధ్యాయామి, ధ్యానం సమర్పయామి: ధ్యానిస్తున్నాను, ధ్యానం సమర్పిస్తున్నాను.
  • ఆవాహయామి, ఆవాహనం సమర్పయామి: ఆహ్వానిస్తున్నాను, ఆహ్వానం సమర్పిస్తున్నాను.
  • హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి, పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి: (ఉద్ధరిణతో నీటిని పసుపు గణపతికి చూపించి, ఆ నీటిని పళ్లెంలో వేయాలి) చేతులకు అర్ఘ్యం (నీరు), పాదాలకు పాద్యం (నీరు) సమర్పిస్తున్నాను.

పూజా ప్రక్రియ:

  • పసుపు గణపతిని గంధం, పసుపు, కుంకుమ, పూలు, అక్షతలతో పూజించాలి.
  • అగరుబత్తులు వెలిగించి, బెల్లం లేదా పండు నైవేద్యంగా పెట్టాలి. దీనినే షోడశోపచార పూజ అంటారు.
  • యధాభాగం గుడం నివేదయామి: యథాశక్తి బెల్లాన్ని నివేదిస్తున్నాను.
  • శ్రీ మహాగణాధిపతి సుప్రసన్నో సుప్రీతో, వరదోభవతు: మహా గణపతి సుప్రసన్నుడై, సంతోషించి, వరాలను ప్రసాదించుగాక.
  • శ్రీ గణాధిపతి ప్రసాదం శిరసా గృహ్ణామి: (పూజ చేసిన అక్షతలు రెండు తీసుకుని తలపై పెట్టుకోవాలి) గణపతి ప్రసాదాన్ని శిరస్సుపై స్వీకరిస్తున్నాను.

పూజ తర్వాత:

  • మళ్ళీ ఆచమనం చేసి (నీటిని తీసుకుని శుద్ధి చేసుకునే ప్రక్రియ), పైన చెప్పిన విధంగా సంకల్పం చెప్పుకోవాలి.
  • అథ శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక పూజాం కరిష్యే, తదంగ ప్రాణప్రతిష్ఠాపనం కరిష్యే: (కుడిచేతి మధ్య వేలితో నీటిని తాకుతూ) ఇప్పుడు శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక పూజ చేస్తాను. దానిలో భాగంగా ప్రాణప్రతిష్ఠ కూడా చేస్తాను.

శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక ప్రాణప్రతిష్ఠ

ప్రాణప్రతిష్ఠ అంటే పూజ కోసం సిద్ధం చేసుకున్న వినాయకుడి విగ్రహంలోకి ప్రాణాన్ని (దేవతాశక్తిని) ఆహ్వానించడం.

  • ప్రాణప్రతిష్ఠ విధానం: విగ్రహంపై పువ్వుతో కొంచెం పంచామృతాలను చిలకరించాలి.
  • ఓం ఆం హ్రీం క్రోం యం రం లం వం శం షం సం హం ఇత్యాద్యేన ప్రాణప్రతిష్ఠాపనం కృత్వా: ఈ మంత్రాలు చదువుతూ ప్రాణప్రతిష్ఠ చేసి, నమస్కారం చేయాలి.
  • ఓం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకాయ నమః: శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకునికి నమస్కారం.

దేవతా ఆహ్వానం:

  • శ్లో॥ స్వామిన్ సర్వజగన్నాథ యావత్పూజావసానకం, తావత్వం ప్రీతిభావేన బింబేస్మిన్ సన్నిధిం కురు: ఓ స్వామీ, సకల జగన్నాథా! నా పూజ పూర్తయ్యే వరకూ సంతోషంతో ఈ విగ్రహంలోనే ఉండిపోండి.
  • ఆవాహితోభవ, స్థాపితోభవ, సుప్రసన్నోభవ, అవకుంఠితోభవ, వరదో భవ, ప్రసీద, ప్రసీద, ప్రసీద: (వినాయకుడి విగ్రహం పాదాల వద్ద అక్షతలు లేదా పూలు వేస్తూ) ఆహ్వానించబడ్డావు, స్థాపించబడ్డావు, సంతోషంగా ఉన్నావు, ఆటంకాలు తొలగించేవాడివి, వరాలు ఇచ్చేవాడివిగా ఉండు. ప్రసన్నుడివి అవ్వండి, ప్రసన్నుడివి అవ్వండి, ప్రసన్నుడివి అవ్వండి.

షోడశోపచార పూజ

షోడశోపచార పూజ అంటే దేవుడికి 16 రకాల సేవలు చేయడం.

  • శ్లో॥ భవసంచిత పాపౌఘ విధ్వంసన విచక్షణమ్, విఘ్నాంధకార భాస్వంతం విఘ్నరాజమహం భజే: (ఈ శ్లోకం చదువుతూ పూజను కొనసాగించాలి) భవబంధాల వల్ల పోగుపడిన పాపాల సమూహాన్ని నాశనం చేయడంలో నిపుణుడైనవాడు, విఘ్నాలనే చీకటికి సూర్యుని వంటివాడు అయిన విఘ్నరాజుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

ఈ శ్లోకాలు వినాయకుడి రూపాన్ని వర్ణించి, ఆ రూపాన్ని మనసులో ధ్యానించమని చెబుతాయి.

  • శ్లోకం:ఏకదంతం శూర్పకర్ణం గజవక్త్రం చతుర్భుజం | పాశాంకుశధరం దేవం ధ్యాయే త్సిద్ధి వినాయకమ్ || ఉత్తమం గణనాథస్య వ్రతం సంపత్కరం శుభం | భక్తాభీష్టప్రదం తస్మాత్ ధ్యాయేత్తం విఘ్ననాయకం || ధ్యాయే ద్గజాననం దేవం తప్తకాంచన సన్నిభం | చతుర్భుజం మహాకాయం సర్వాభరణ భూషితం ||
  • అర్థం:
    • ఏక దంతం కలవాడు, చేట వంటి చెవులు కలవాడు, ఏనుగు ముఖం కలవాడు, నాలుగు చేతులు కలవాడు.
    • పాశం (త్రాడు), అంకుశం (ఎడ్లమొన) ధరించినవాడు అయిన సిద్ధి వినాయకుడిని ధ్యానిస్తున్నాను.
    • గణనాథుని వ్రతం సంపదలను ఇచ్చేది, శుభకరమైనది మరియు భక్తుల కోరికలను తీర్చేది. అందువల్ల ఆ విఘ్ననాయకుడిని ధ్యానిస్తున్నాను.
    • ఏనుగు ముఖం కలవాడు, కాచిన బంగారపు రంగులో మెరిసేవాడు, నాలుగు చేతులు, గొప్ప శరీరం కలిగి అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడు అయిన ఆ దేవుడిని ధ్యానిస్తున్నాను.
  • పూజా విధానం:
    • శ్రీ గణాధిపతయే నమః | ధ్యాయామి||: (వినాయకుడి పాదాల దగ్గర పూలు, అక్షతలు వేసి నమస్కరించాలి) గణాలకు అధిపతికి నమస్కారం, ధ్యానిస్తున్నాను.

ఆవాహనం – స్వామిని ఆహ్వానించడం

  • శ్లోకం:అత్రాగచ్ఛ జగద్వస్థ్య సురరాజార్చితేశ్వర అనాధనాధ సర్వజ్ఞ గౌరీగర్భ సముద్భవ ||
  • అర్థం:
    • జగత్తులో నివసించేవాడా, దేవేంద్రుడిచే పూజించబడినవాడా, అనాథలకు నాథుడా, అన్నీ తెలిసినవాడా, పార్వతీదేవి గర్భం నుంచి పుట్టినవాడా!
    • ఆవాహయామి: (మళ్ళీ అక్షతలు వేస్తూ) ఇక్కడికి రండి, మిమ్మల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాను.

ఆసనం – కూర్చోవడానికి పీఠం ఇవ్వడం

  • శ్లోకం:మౌక్తికై పుష్పరాగైశ్చ నానారత్నైర్విరాజితం రత్నసింహాసనం చారు ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
  • అర్థం:
    • ముత్యాలు, పుష్పరాగాలు, అనేక రకాల రత్నాలతో మెరుస్తున్న ఈ రత్న సింహాసనాన్ని దయతో స్వీకరించండి.
  • పూజా విధానం:
    • ఆసనం సమర్పయామి||: (అక్షతలు లేదా పూలు వేయాలి) ఆసనాన్ని సమర్పిస్తున్నాను.

అర్ఘ్యం – చేతులు కడుక్కోవడానికి నీరు ఇవ్వడం

  • శ్లోకం:గౌరీపుత్ర నమస్తేస్తు శంకర ప్రియనందన గృహాణార్ఘ్యం మయాదత్తం గన్ధపుష్పాక్షతైర్యుతమ్
  • అర్థం:
    • గౌరీపుత్రుడా, శంకరుడికి ఇష్టమైనవాడా, నీకు నమస్కారం. నేను గంధం, పూలు, అక్షతలతో ఇచ్చిన ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించు.
  • పూజా విధానం:
    • అర్ఘ్యం సమర్పయామి||: (ఉద్ధరిణతో నీరును స్వామికి చూపించి, పక్కన ఉన్న పాత్రలో వేయాలి) అర్ఘ్యం సమర్పిస్తున్నాను.

పాద్యం – పాదాలు కడుక్కోవడానికి నీరు ఇవ్వడం

  • శ్లోకం:గజవక్త్ర నమస్తేస్తు సర్వాభీష్ట ప్రదాయక | భక్త్యాపాద్యం మయాదత్తం గృహాణ ద్విరదానన ||
  • అర్థం:
    • ఏనుగు ముఖం కలవాడా, అన్ని కోరికలు తీర్చేవాడా, నీకు నమస్కారం. భక్తితో నేను ఇచ్చిన ఈ పాద్యాన్నీ, ఓ గజముఖుడా, స్వీకరించు.
  • పూజా విధానం:
    • పాద్యం సమర్పయామి: (మరలా కొంచెం నీటిని స్వామికి చూపించి, స్వామి పాదాల ముందు ఉంచాలి) పాద్యం సమర్పిస్తున్నాను.

ఆచమనీయం – పుక్కిలించడానికి నీరు ఇవ్వడం

  • శ్లోకం:అనాధనాధ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ గణపూజిత | గృహాణాచమనం దేవ తుభ్యందత్తం మయా ప్రభో||
  • అర్థం:
    • అనాథలకు నాథుడా, అన్నీ తెలిసినవాడా, దేవతలచే పూజించబడినవాడా, ఓ ప్రభూ! నేను నీకు సమర్పించిన ఈ ఆచమనీయాన్ని స్వీకరించు.
  • పూజా విధానం:
    • ఆచమనీయం సమర్పయామి: (కొంచెం నీటిని స్వామికి చూపించి పాత్రలో వేయాలి) ఆచమనీయం సమర్పిస్తున్నాను.

మధుపర్కం – మధుపర్కం సమర్పించడం

  • శ్లోకం:దధిక్షీర సమాయుక్తమ్ మధ్వాజ్యేన సమన్వితమ్ | మధుపర్కం గృహాణే దం గజవక్త్ర నమోస్తుతే ||
  • అర్థం:
    • పెరుగు, పాలు, తేనె, నెయ్యితో కూడిన ఈ మధుపర్కాన్ని స్వీకరించు, ఓ ఏనుగు ముఖం కలవాడా! నీకు నమస్కారం.
  • పూజా విధానం:
    • మధుపర్కం సమర్పయామి: (స్వామికి మధుపర్కాన్ని సమర్పించాలి) మధుపర్కం సమర్పిస్తున్నాను.

స్నానం – స్నానం చేయించడం

  • శ్లోకం:పంచామృతైర్దేవ గృహాణ గణనాయక | అనాధనాధ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ పూజిత ||
  • అర్థం:
    • ఓ గణనాయకా, అనాథలకు నాథుడా, అన్నీ తెలిసినవాడా, దేవతలచే పూజింపబడినవాడా! ఈ పంచామృత స్నానాన్ని స్వీకరించు.
  • పూజా విధానం:
    • పంచామృత స్నానం సమర్పయామి: (ఆవుపాలు, పెరుగు, నెయ్యి, పంచదార, తేనెలతో స్వామి విగ్రహంపై అభిషేకం చేయాలి. ఆ తర్వాత కొబ్బరికాయ కొట్టి, ఆ నీటిని స్వామిపై చల్లాలి) పంచామృత స్నానం సమర్పిస్తున్నాను.

శుద్ధోదక స్నానం (పవిత్ర జలాలతో స్నానం)

శ్లోకం: గంగాది సర్వతీర్థేభ్యః ఆహృతైరమలైర్జలైః | స్నానం కురుష్వభగవన్వుమాపుత్ర నమోస్తుతే ॥

అర్థం: ఓ భగవంతుడా, పార్వతీ పుత్రుడా, మీకు నమస్కారం. గంగ వంటి అన్ని పవిత్ర నదుల నుండి తెచ్చిన స్వచ్ఛమైన జలాలతో మీరు స్నానం చేయండి.

చేయవలసింది: శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి అని చెప్పి, కొద్దిగా పవిత్ర జలాలను స్వామి వారిపై చల్లాలి. ఇది దేవుడికి స్నానం చేయిస్తున్నట్లు భావన.

వస్త్ర సమర్పణ (బట్టలు సమర్పించడం)

శ్లోకం: రక్తవస్త్రద్వయంచారు దేవయోగ్యం చ మంగళం | శుభప్రదం గృహాణత్వం లంబోదర హరాత్మజః |

అర్థం: ఓ లంబోదరా (బానపొట్ట కలవాడా), శివపుత్రుడా, దేవతలకు తగినవైన, మంగళకరమైన, శుభాలను ఇచ్చే ఎర్రటి వస్త్రాలను స్వీకరించండి.

చేయవలసింది: వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి అని పలికి, దేవుడికి వస్త్రాలను సమర్పించాలి. ఇంట్లో పూజ చేసుకుంటున్నట్లయితే, పసుపు, కుంకుమ కలిపిన దూదిని వస్త్రంగా సమర్పించవచ్చు.

ఉపవీతం (యజ్ఞోపవీతం) సమర్పణ

శ్లోకం: రాజితం బ్రహ్మసూత్రంచ కాంచనంచోత్తరీయకం | గృహాణదేవ సర్వజ్ఞ భక్తానా మిష్టదాయక

అర్థం: సమస్తాన్ని తెలిసినవాడా, భక్తుల కోరికలు తీర్చేవాడా, కాంతితో మెరిసే యజ్ఞోపవీతం (బ్రహ్మసూత్రం) మరియు ఉత్తరీయం (పై వస్త్రం) స్వీకరించండి.

చేయవలసింది: ఉపవీతం సమర్పయామి అని చెప్పి, దేవుడికి యజ్ఞోపవీతాన్ని సమర్పించాలి.

గంధం సమర్పణ

శ్లోకం: చందనాగరు కర్పూర కస్తూరి కుంకుమాన్వితం | విలేపనం సురశ్రేష్ట ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ॥

అర్థం: దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, చందనం, అగరు, కర్పూరం, కస్తూరి మరియు కుంకుమతో కూడిన ఈ సుగంధాన్ని మా పట్ల అనుగ్రహంతో స్వీకరించండి.

చేయవలసింది: గంధం సమర్పయామి అని చెప్పి, కొద్దిగా గంధాన్ని దేవుడి విగ్రహానికి లేదా చిత్రపటానికి అలంకరించాలి.

అక్షత సమర్పణ

శ్లోకం: అక్షతాన్ ధవళాన్ దివ్యాన్ శాలియాన్ తండులాన్ శుభాన్ | గృహాణ పరమానంద శంభుపుత్ర నమోస్తుతే ॥

అర్థం: ఓ పరమానంద స్వరూపా, శంభుపుత్రుడా, మీకు నమస్కారం. తెల్లగా, దివ్యంగా, శుభకరంగా ఉండే ఈ అక్షతలను స్వీకరించండి.

చేయవలసింది: అక్షతాన్ సమర్పయామి అని చెప్పి, దేవుడికి అక్షతలను సమర్పించాలి.

పుష్ప పూజ (పువ్వులతో పూజ)

శ్లోకం: సుగన్దాని చ పుష్పాణి జాతీకుంద ముఖాని చ | యేకవింశతి పత్రాణి సంగృహాణ నమోస్తుతే ॥

అర్థం: సుగంధభరితమైన జాతి, కుంద వంటి పువ్వులను మరియు 21 రకాల పత్రాలను స్వీకరించండి. మీకు నమస్కారం.

చేయవలసింది: పుష్పాణి పూజయామి అని పలికి, దేవుడిని పువ్వులతో పూజించాలి. ఇక్కడ 21 పత్రాల పూజ గురించి కూడా ప్రస్తావన ఉంది.

అథాంగ పూజ (అవయవాలతో పూజ)

ఈ పూజా విధానంలో దేవుడి శరీరంలోని ఒక్కొక్క భాగాన్ని పేరు పెట్టి పూజిస్తారు.

పూజా మంత్రం:

  • ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః అధాంగపూజాం కరిష్యే.
  • ఓం గణేశాయ నమః – పాదౌ పూజయామి (గణేశుడికి నమస్కారం, పాదాలను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం ఏకదంతాయ నమః – గుల్ఫౌ పూజాయామి (ఏకదంతుడికి నమస్కారం, చీలమండలను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః – జానునీ పూజయామి (శూర్పకర్ణుడికి నమస్కారం, మోకాళ్ళను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం విఘ్నరాజాయ నమః – జంఘే పూజయామి (విఘ్నరాజుకి నమస్కారం, పిక్కలను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం అఖువాహనాయ నమః – ఊరూం పూజయామి (ఎలుక వాహనంగా కలవాడికి నమస్కారం, తొడలను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం లంబోదరాయ నమః – ఉదరం పూజయామి (లంబోదరుడికి నమస్కారం, ఉదరాన్ని (పొట్టను) పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం గణనాథాయ నమః – నాభిం పూజయామి (గణనాథుడికి నమస్కారం, నాభిని పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం గణేశాయ నమః – హృదయం పూజయామి (గణేశుడికి నమస్కారం, హృదయాన్ని పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం స్థూలకంఠాయ నమః – కంఠం పూజయామి (స్థూలకంఠుడికి నమస్కారం, కంఠాన్ని పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం స్కంధాగ్రజాయ నమః – స్కంధౌ పూజయామి (స్కంధుడికి అగ్రజుడికి నమస్కారం, భుజాలను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం పాశహస్తాయ నమః – హస్తా పూజయామి (పాశం చేతిలో కలవాడికి నమస్కారం, చేతులను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం గజవక్రాయ నమః – వక్త్రం పూజయామి (గజ ముఖం కలవాడికి నమస్కారం, ముఖాన్ని పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం విఘ్నహంత్రే నమః – నేత్రే పూజయామి (విఘ్నాలను నాశనం చేసేవాడికి నమస్కారం, కళ్ళను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః – కర్ణా పూజయామి (శూర్పకర్ణుడికి నమస్కారం, చెవులను పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః – లలాటం పూజయామి (ఫాలభాగంలో చంద్రుడిని కలవాడికి నమస్కారం, నుదుటిని పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం సర్వేశ్వరాయ నమః – శిరః పూజయామి (సర్వేశ్వరుడికి నమస్కారం, శిరస్సును పూజిస్తున్నాను)
  • ఓం విఘ్నరాజాయ నమః – సర్వాణ్యాంగాని పూజయామి (విఘ్నరాజుకి నమస్కారం, అన్ని అవయవాలను పూజిస్తున్నాను)

ఏకవింశతి పత్రపూజ (21 పత్రాలతో పూజ) (Vinayaka Ekavimshati Pooja in Vinayaka Chavithi Vratham)

ఈ పూజలో గణపతికి ఇష్టమైన 21 రకాల పత్రాలతో ఒక్కొక్క నామం చెబుతూ పూజిస్తారు. ఇలా ప్రతి నామానికి ఒక పత్రాన్ని సమర్పిస్తూ పూజను కొనసాగించాలి.

  • ఓం సుముఖాయ నమః మాచీపత్రం పూజయామి (సుముఖుడికి నమస్కారం, మాచిపత్రిని సమర్పిస్తున్నాను)
  • ఓం గణాధిపాయ నమఃబృహతీపత్రం (వాకుడాకు)
  • ఓం ఉమాపుత్రాయ నమఃబిల్వపత్రం (మారేడు)
  • ఓం గజాననాయ నమఃదూర్వాయుగ్మం (గరిక)
  • ఓం హరసూనవే నమఃదత్తూరపత్రం (ఉమ్మెత్త)
  • ఓం లంబోదరాయ నమఃబదరీపత్రం (రేగు)
  • ఓం గుహాగ్రజాయ నమఃఅపామార్గపత్రం (ఉత్తరేణి)
  • ఓం గజకర్ణాయ నమఃతులసీపత్రం (తులసి)
  • ఓం ఏకదంతాయ నమఃచూతపత్రం (మామిడి)
  • ఓం భిన్నదంతాయ నమఃవిష్ణుక్రాంతపత్రం (విష్ణుకాంత)
  • ఓం వటవే నమఃదాడిమీపత్రం (దానిమ్మ)
  • ఓం సర్వేశ్వరాయ నమఃదేవదారుపత్రం (దేవదారు)
  • ఓం ఫాలచంద్రాయ నమఃమరువకపత్రం (మరువం)
  • ఓం హేరంబాయ నమఃసింధువారపత్రం (వావిలి)
  • ఓం శూర్పకర్ణాయ నమఃజాజిపత్రం (జాజి)
  • ఓం సురాగ్రజాయ నమఃగణ్ణకీపత్రం (గండకీ)
  • ఓం ఇభవక్రాయ నమఃశమీపత్రం (జమ్మి)
  • ఓం వినాయకాయ నమఃఅశ్వత్థపత్రం (రావి)
  • ఓం సురసేవితాయ నమఃఅర్జునపత్రం (మద్ది)
  • ఓం కపిలాయ నమఃఅర్కపత్రం (తెల్లజిల్లేడు)

ఓం గణేశ్వరాయ నమఃఏకవింశతిపత్రాణి పూజయామి

శ్రీ వినాయకాష్టోత్తర శతనామావళి (108 నామాలతో పూజ) (Vinayaka Ashtothram in Vinayaka Chavithi Vratham):

108 నామాలను చదువుతూ పువ్వులతో లేదా అక్షతలతో పూజ చేయాలి. ఒకరు నామాలు చదువుతుండగా, మిగిలినవారు ఓం అని చెబుతూ పూజలో పాల్గొనవచ్చు.

  • ఓం గజాననాయ నమః – ఏనుగు ముఖం కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం గణాధ్యక్షజాయ నమః – గణాలకు అధిపతి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం విఘ్నరాజాయ నమః – విఘ్నాలకు రాజు అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం వినాయకాయ నమః – నాయకుడు లేనివానికి (తనకు తానే నాయకుడు) నమస్కారం.
  • ఓం ద్వైమాతురాయ నమః – ఇద్దరు తల్లులు కలవాడికి (పార్వతి మరియు గజానన రూపంలో గజలక్ష్మి) నమస్కారం.
  • ఓం ద్విముఖాయ నమః – రెండు ముఖాలు కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం ప్రముఖాయ నమః – ముఖ్యుడైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సుముఖాయ నమః – మంచి ముఖం కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం కృతినే నమః – కార్యాలను చక్కగా నిర్వహించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సుప్రదీపాయ నమః – బాగా ప్రకాశించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సుఖనిధయే నమః – సుఖాలకు నిధి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సురాధ్యక్షాయ నమః – దేవతలకు అధిపతి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సురారిఘ్నేయ నమః – దేవతల శత్రువులను సంహరించే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం మహాగణపతయే నమః – గొప్ప గణపతికి నమస్కారం.
  • ఓం మాన్యాయ నమః – పూజింపదగినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం మహాకాలాయ నమః – గొప్ప కాల స్వరూపుడికి నమస్కారం.
  • ఓం మహాబలాయ నమః – గొప్ప బలవంతుడికి నమస్కారం.
  • ఓం హేరంబాయ నమః – దీనులను కాపాడేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం లంబజఠరాయ నమః – బానపొట్ట కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం హ్రస్వగ్రీవాయ నమః – చిన్న మెడ కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం మహోదరాయ నమః – పెద్ద పొట్ట కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం మదోత్కటాయ నమః – మదం ఉప్పొంగే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం మహావీరాయ నమః – గొప్ప వీరుడికి నమస్కారం.
  • ఓం మంత్రిణే నమః – మంత్రి లాంటి వానికి నమస్కారం.
  • ఓం మంగళ స్వరాయ నమః – మంగళకరమైన స్వరూపం కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం ప్రమధాయ నమః – దుష్టశక్తులను నాశనం చేసే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం ప్రథమాయ నమః – అందరికన్నా ముందుండే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం ప్రాజ్ఞాయ నమః – జ్ఞానవంతుడికి నమస్కారం.
  • ఓం విఘ్నకర్తే నమః – విఘ్నాలను కలిగించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం విఘ్నహంత్రే నమః – విఘ్నాలను తొలగించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం విశ్వనేత్రే నమః – విశ్వమే కన్నుగా కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం విరాట్పతయే నమః – విరాట్ స్వరూపానికి అధిపతి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం శ్రీపతయే నమః – సంపదలకు అధిపతి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం వాక్పతయే నమః – వాక్కుకు అధిపతి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం శృంగారిణే నమః – అలంకార ప్రియుడికి నమస్కారం.
  • ఓం ఆశ్రితవత్సలాయ నమః – ఆశ్రయించిన వారి పట్ల ప్రేమ కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం శివప్రియాయ నమః – శివుడికి ఇష్టుడైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం శీఘ్రకారిణే నమః – త్వరగా కార్యాలు చేసేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం శాశ్వతాయ నమః – ఎల్లప్పుడూ ఉండే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం బలాయ నమః – బలవంతుడికి నమస్కారం.
  • ఓం బలోత్తాయ నమః – బలంలో గొప్పవానికి నమస్కారం.
  • ఓం భవాత్మజాయ నమః – శివుడి పుత్రుడికి నమస్కారం.
  • ఓం పురాణపురుషాయ నమః – పురాతన పురుషుడికి నమస్కారం.
  • ఓం పూష్లే నమః – పోషించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం పుష్కరోతిస్తవారిణే నమః – పుష్కరలో ఉండే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం అగ్రగణ్యాయ నమః – ముందుగా లెక్కించబడేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం అగ్రపూజ్యాయ నమః – ముందుగా పూజింపబడేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం అగ్రగామినే నమః – ముందుగా నడిచేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం మంత్రకృతే నమః – మంత్రాలను సృష్టించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం చామీకరప్రభాయ నమః – బంగారు కాంతితో మెరిసేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సర్వస్మై నమః – సమస్తమూ అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సర్వోపాస్యాయ నమః – అందరిచేత పూజింపబడేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సర్వకర్తే నమః – అన్ని కార్యాలు చేసేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సర్వనేత్రే నమః – అన్ని కన్నులు కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం సర్వసిద్ది ప్రదాయ నమః – అన్ని సిద్ధులను ఇచ్చే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం సర్వసిద్ధియే నమః – అన్ని సిద్ధులకు స్వరూపం అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం పంచహస్తాయ నమః – ఐదు చేతులు కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం పార్వతీనందనాయ నమః – పార్వతీదేవి పుత్రుడికి నమస్కారం.
  • ఓం ప్రభవే నమః – ప్రభువైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం కుమారగురవే నమః – కుమారస్వామికి గురువు అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం అక్షోభ్యాయ నమః – భయపడనివానికి నమస్కారం.
  • ఓం కుంజరాసురభంజనాయ నమః – కుంజరాసురుడిని సంహరించినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం ప్రమోదాయ నమః – ఆనందాన్ని ఇచ్చేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం మోదకప్రియాయ నమః – మోదకాలు ఇష్టమైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం కాంతిమతే నమః – కాంతి కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం ధృతిమతే నమః – ధైర్యం కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం కామినే నమః – కోరికలు తీర్చేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం కపిత్థవనప్రియాయ నమః – వెలగపండ్ల వనం ఇష్టమైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం బ్రహ్మచారిణే నమః – బ్రహ్మచర్యం పాటించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం బ్రహ్మరూపిణే నమః – బ్రహ్మ స్వరూపుడికి నమస్కారం.
  • ఓం బ్రహ్మవిద్యాది దానభువే నమః – బ్రహ్మవిద్యను ప్రసాదించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం జిష్ణవే నమః – విజయుడైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం విష్ణుప్రియాయ నమః – విష్ణువుకి ఇష్టుడైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం భక్తజీవితాయ నమః – భక్తులకు జీవితం అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం జితమన్మథాయ నమః – మన్మథుడిని జయించినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం ఐశ్వర్యకారణాయ నమః – ఐశ్వర్యానికి కారణమైనవానికి నమస్కారం.
  • ఓం జ్యాయసే నమః – పెద్దవానికి నమస్కారం.
  • ఓం యక్షకిన్నరసేవితాయ నమః – యక్షులు, కిన్నరులచే సేవింపబడేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం గంగాసుతాయ నమః – గంగ పుత్రుడికి నమస్కారం.
  • ఓం గణాధీశాయ నమః – గణాలకు అధిపతి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం గంభీరనినదాయ నమః – గంభీరమైన ధ్వని కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం వటవే నమః – పిల్లవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం అభీష్టవరదాయ నమః – కోరిన వరాలను ఇచ్చేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం జ్యోతిషే నమః – జ్యోతి స్వరూపుడికి నమస్కారం.
  • ఓం భక్తనిధయే నమః – భక్తులకు నిధి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం భావగమ్యాయ నమః – భావనతో తెలుసుకోదగినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం మంగళప్రదాయ నమః – శుభాలను ఇచ్చేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం అవ్యక్తాయ నమః – కనిపించనివానికి నమస్కారం.
  • ఓం అప్రాకృతపరాక్రమాయ నమః – అసాధారణమైన పరాక్రమం కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం సత్యధర్మిణే నమః – సత్యమైన ధర్మం కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం సుఖయే నమః – సుఖంగా ఉండే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం సరసాంబునిథయే నమః – సరస్సుల నిధి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం మహేశాయ నమః – మహేశ్వరుడికి నమస్కారం.
  • ఓం దివ్యాంగాయ నమః – దివ్యమైన అవయవాలు కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం మణికింకిణీమేఖలాయ నమః – మణుల గజ్జెల మొలతాడు కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం సమస్తదేవతామూర్తయే నమః – సమస్త దేవతల స్వరూపం అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సహిష్ణవే నమః – ఓపిక కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం సతతోతితాయ నమః – ఎల్లప్పుడూ మేల్కొని ఉండే వానికి నమస్కారం.
  • ఓం విఘాతకారిణే నమః – విఘ్నాలను తొలగించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం విశ్వగృశే నమః – విశ్వాన్ని చూసేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం విశ్వరక్షాకృతే నమః – విశ్వాన్ని రక్షించేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం కళ్యాణగురవే నమః – శుభాలను కలిగించే గురువుకి నమస్కారం.
  • ఓం ఉన్మత్తవేషాయ నమః – ఉన్మత్తుడి వేషం కలవాడికి నమస్కారం.
  • ఓం పరాజితాయ నమః – ఓటమి ఎరుగనివానికి నమస్కారం.
  • ఓం సమస్తజగదాధారాయ నమః – సమస్త జగత్తుకు ఆధారం అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం సర్వైశ్వర్యప్రదాయ నమః – అన్ని ఐశ్వర్యాలను ఇచ్చేవానికి నమస్కారం.
  • ఓం ఆక్రాంతచిదచిత్ప్రభవే నమః – చరాచర జగత్తును ఆక్రమించుకున్న ప్రభువుకి నమస్కారం.
  • ఓం విఘ్నేశ్వరాయ నమః – విఘ్నాలకు అధిపతి అయినవానికి నమస్కారం.
  • ఓం వరసిద్ధివినాయకస్వామినే నమః – వరాలను, సిద్ధులను ఇచ్చే వినాయక స్వామికి నమస్కారం.

ఇలా అన్ని నామాలు చదువుతూ పూజ చేయాలి.

ధూపము (అగరబత్తి సమర్పణ) Dhoopamu:

శ్లోకం: దశాంగం గుగ్గులోపేతం సుగన్ధిం సుమనోహరమ్ | ఉమాసుత నమస్తుభ్యం గృహాణ వరదోభవ |

అర్థం: దశరకాలు, గుగ్గులంతో కూడిన, సుగంధభరితమైన, మనోహరమైన ధూపాన్ని స్వీకరించండి. ఓ పార్వతీ పుత్రుడా, మీకు నమస్కారం. మీరు వరం ఇచ్చేవాడిగా ఉండండి.

చేయవలసింది: ధూపమాఘ్రాపయామి అని చెప్పి, అగరబత్తి వెలిగించి ఆ పొగను దేవుడికి చూపించి, స్టాండ్‌లో పెట్టాలి.

దీపము (దీపం చూపించడం) Deepamu:

శ్లోకం: సాజ్యం త్రివర్తిసంయుక్తం వహ్నినాద్యోతితం మయా గృహాణ మంగళం దీపం ఈశపుత్ర నమోస్తుతే

అర్థం: ఓ శివపుత్రుడా, మీకు నమస్కారం. నెయ్యితో, మూడు వత్తులతో, అగ్నితో నేను వెలిగించిన ఈ మంగళకరమైన దీపాన్ని స్వీకరించండి.

చేయవలసింది: దీపం దర్శయామి అని చెప్పి, వెలిగించిన దీపాన్ని దేవుడికి చూపించాలి.

నైవేద్యము (భోజనం సమర్పించడం) Naivedyamu:

శ్లోకాలు: సుగంధాన్ సుకృతాంశైవ మోదకాన్ ఘృతపాచితాన్ నైవేద్యం గృహ్యతాం దేవ చణముదై: ప్రకల్పితాన్ భక్ష్యం భోజ్యంచ లేహ్యంచ చోప్యం పానీయమేవచ ఇదం గృహాణ నైవేద్యం మయాదత్తం వినాయక ||

అర్థం: ఓ దేవత, నెయ్యితో చేసిన సుగంధభరితమైన, రుచికరమైన మోదకాలను, శనగపిండితో తయారుచేసిన నైవేద్యాన్ని స్వీకరించండి. ఓ వినాయకా, నేను సమర్పించిన తినదగిన, పానీయాలతో కూడిన ఈ నైవేద్యాన్ని స్వీకరించండి.

చేయవలసింది: శ్రీమహాగణాధిపతయే నమః నైవేద్యం సమర్పయామి అని పలికి, కొబ్బరికాయ, కుడుములు, ఉండ్రాళ్లు, వడపప్పు, పానకం, పండ్లు వంటి నైవేద్యాలను దేవుడి ముందు ఉంచి, వాటిపై కొద్దిగా నీళ్లు చల్లాలి.

తాంబూలము (తమలపాకు, వక్క సమర్పణ) Tambulam:

శ్లోకం: పూగీఫల సమాయుక్తం నాగవల్లీ దళైర్యుతం కర్పూరచూర్ణ సమాయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతాం ॥

అర్థం: వక్కతో, తమలపాకులతో, కర్పూర చూర్ణంతో కూడిన ఈ తాంబూలాన్ని స్వీకరించండి.

చేయవలసింది: తాంబూలం సమర్పయామి అని పలికి, తమలపాకులు, వక్క, పండు మరియు దక్షిణలతో కూడిన తాంబూలాన్ని వినాయకుడి ముందు ఉంచి నమస్కరించాలి.

నీరాజనం (హారతి) Aarti:

శ్లోకం:

సదానందద విఘ్నేశ పుష్కలాని ధనాని చ,

భూమ్యాం స్థితాని భగవన్ స్వీకురుష్వ వినాయక

సువర్ణమంత్రపుష్పం సమర్పయామి

ఘృతవర్తి సహస్రశ్చ

కర్పూర శకలైస్తథా నీరాజనం మయాదత్తం

గృహాణ వరదోభవ నీరాజనం సమర్పయామి

అర్థం:

ఓ వినాయకా, ఎల్లప్పుడూ ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడా, ఈ భూమిపై ఉన్న సమృద్ధి అయిన సంపదలను స్వీకరించండి. నేను మీకు సువర్ణ మంత్రపుష్పాన్ని సమర్పిస్తున్నాను. వేలకొలది నెయ్యి వత్తులతో, కర్పూరం ముక్కలతో నేను సమర్పించిన ఈ హారతిని స్వీకరించండి. వరాలను ఇచ్చేవాడా, దీన్ని స్వీకరించండి.

చేయవలసింది:

నీరాజనం సమర్పయామి అని చెప్పి, కర్పూరం వెలిగించి స్వామికి హారతి ఇవ్వాలి. ఆ తర్వాత ఆ హారతి పాత్రపై కొద్దిగా నీటిని ఉంచి, ఆ నీటిని కళ్ళకు అద్దుకోవాలి.

మంత్రపుష్పం

శ్లోకం:

సుముఖశ్చైక దంతశ్చ కపిలో గజకర్ణికః

లంబోదరశ్చ వికటో విఘ్నరాజో గణాధిపా

ధూమకేతుః గణాధ్యక్షో ఫాలచంద్రో గజానన

వక్రతుండః మహాకాయ కోటిసూర్య సమప్రభ

అవిఘ్నం కురుమే దేవా సర్వకార్యేషు సర్వదా

అర్థం:

సుముఖుడు, ఏకదంతుడు, కపిలుడు, గజకర్ణుడు, లంబోదరుడు, వికటుడు, విఘ్నరాజు, గణాధిపతి, ధూమకేతువు, గణాధ్యక్షుడు, ఫాలచంద్రుడు, గజాననుడు, వక్రతుండుడు, మహాకాయుడు, కోటి సూర్యుల కాంతితో సమానమైన కాంతి కలవాడు అయిన ఓ దేవా, నా అన్ని కార్యాలలో ఎల్లప్పుడూ అడ్డంకులు లేకుండా చేయండి.

చేయవలసింది:

పుష్పాలు, అక్షతలు చేతిలోకి తీసుకుని నిలబడి ఈ శ్లోకం చదవాలి. ఆ తర్వాత వాటిని స్వామి పాదాల వద్ద ఉంచాలి.

ప్రదక్షిణం (చుట్టూ తిరగడం)

శ్లోకం:

యానికానిచ పాపాని జన్మాంతర కృతానిచ !

తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే.

పాపోహం పాపకర్మాహం పాపాత్మ పాపసంభవః|

త్రాహి మాం కృపయా దేవ శరణాగత వత్సల

అన్యథా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ!

తస్మాత్కారుణ్యభావేన రక్షరక్ష గణాధిప ॥

ఆత్మ ప్రదక్షిణనమస్కారాన్ సమర్పయామి॥

అర్థం:

జన్మజన్మల నుండి నేను చేసిన ఏ పాపాలు ఉన్నాయో, అవి ప్రదక్షిణకు అడుగు అడుగుకి నశిస్తాయి. నేను పాపిని, పాప కార్యాలు చేసేవాడిని, పాపాత్ముడిని, పాపం వల్ల పుట్టినవాడిని. శరణు కోరినవారిపై ప్రేమ కలవాడా, దయతో నన్ను రక్షించండి. నాకు వేరే ఆశ్రయం లేదు, మీరే నాకు శరణం. అందువల్ల, దయతో నన్ను రక్షించండి, రక్షించండి, ఓ గణాధిపా.

చేయవలసింది:

ఆత్మ ప్రదక్షిణనమస్కారాన్ సమర్పయామి అని చెప్పి, మూడు సార్లు ప్రదక్షిణం చేసి, స్వామికి నమస్కరించాలి. సాష్టాంగ నమస్కారం చేయడం సంప్రదాయం.

పూజా ఫల సమర్పణ

శ్లోకాలు:

యస్య స్మృత్యాచనామోఖ్య తపః పూజాక్రియాదిషు

న్యూనం సంపూర్ణం తాం యాతి సద్యోవందే తం గణాధిప

మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం మహప్రభో

యత్పూజితం మయాదేవ పరిపూర్ణం తదస్తుతే

అనయా ధ్యానమావాహనాది షోడషోపచార పూజాయాచ

అష్టోత్తర నామార్చనయా చ అవసర, మహానివేదన యాచ భగవాన్

అర్థం:

ఏ గణపతి స్మరణ వల్ల తపస్సు, పూజ వంటి క్రియలలో వచ్చిన లోపాలు వెంటనే పూర్తి అవుతాయో, ఆ గణాధిపతికి నమస్కారం. ఓ మహాప్రభో, మంత్రం లేకుండా, క్రియ లేకుండా, భక్తి లేకుండా నేను చేసిన పూజను పరిపూర్ణం చేయండి. ఈ ధ్యానం, ఆవాహనం వంటి షోడషోపచార పూజతో, అష్టోత్తర నామార్చనతో, మరియు నైవేద్యంతో నేను మిమ్మల్ని పూజించాను.

చేయవలసింది:

తిరిగి కూర్చుని, చేతిలో కొన్ని అక్షతలు తీసుకుని, వాటిపై కొద్దిగా నీటిని వేసి, ఈ శ్లోకాలు చదువుకోవాలి. ఇది పూజలో తెలియకుండా చేసిన తప్పులను క్షమించమని వేడుకోవడం మరియు పూజను దేవుడికి అంకితం చేయడం.

పూజ ముగింపు కార్యకలాపాలు

1. తీర్థం స్వీకరించడం:

  • “సర్వాత్మకః సర్వం శ్రీ మహాగణాధిపతి దేవతార్పణమస్తు” అని చెబుతూ అక్షతలు మరియు నీటిని పూజా పళ్ళెంలో వదలాలి.
  • “శ్రీమహాగణాధిపతి దేవతా సుప్రీతో సుప్రసన్నో వరదోభవతు” అని పలికి ఆ నీటిని కూడా పళ్ళెంలో వదలాలి.
  • ఆ తర్వాత, పూజలో వాడిన పంచామృతాలు, కొబ్బరి నీళ్ళు, మరియు ఈ నీటిని కలిపి తీర్థంగా స్వీకరించాలి.

2. అక్షతలు ధరించడం:

  • పూజలో వాడిన అక్షతలను పిల్లల తలపై ఉంచాలి.
  • పెద్దలు కూడా ఆ అక్షతలను తమ తలపై ధరించాలి. ఇది దేవుడి ఆశీర్వాదంగా భావించాలి.

శ్రీ వినాయక వ్రతకథ

కథ వినే ముందు కొన్ని అక్షతలు చేతిలో ఉంచుకుని, కథ పూర్తయిన తర్వాత వాటిని తల మీద వేసుకోవాలి.

పూర్వం ధర్మరాజు తన బంధువులైన కౌరవుల మోసం వల్ల తన రాజ్యాన్ని, సంపదలను పోగొట్టుకొని అడవులకు వెళ్లారు. అక్కడ నైమిశారణ్యంలో ఉన్న సూత మహామునిని కలిసి, తమ కష్టాలు తీరి పూర్వ వైభవం పొందడానికి ఏదైనా సులువైన వ్రతాన్ని చెప్పమని వేడుకున్నారు.

అప్పుడు సూతుడు, వినాయక వ్రతం చేయడం వల్ల కష్టాలు తొలగిపోయి, సమస్త సౌఖ్యాలు కలుగుతాయని చెప్పి, శివుడు కుమారస్వామికి చెప్పిన కథను ఇలా వివరించాడు.

గణేశుడి జన్మ వృత్తాంతం

ఒకసారి కుమారస్వామి తన తండ్రి శివుడిని కలిసి, మానవులు ఎలాంటి వ్రతం చేస్తే అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయని అడిగాడు. దానికి శివుడు, వినాయక వ్రతం అన్నిటికంటే ఉత్తమమైనదని చెప్పాడు. ఈ వ్రతాన్ని భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు చేయాలని, ఎలా చేయాలన్న నియమాలను వివరించాడు.

ఈ సందర్భంలోనే గజాసురుడు అనే రాక్షసుడు శివుడి కోసం తపస్సు చేసి, ఆయనను తన కడుపులోనే నివసించమని వరం పొందాడు. శివుడు అదృశ్యం కావడంతో పార్వతి చాలా బాధపడింది. ఆమె విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థించగా, ఆయన నందీశ్వరుడిని గంగిరెద్దుగా అలంకరించి, బ్రహ్మాది దేవతలతో కలిసి గజాసురుడి ముందు గంగిరెద్దు ఆట ఆడించాడు. ఆశ్చర్యపోయిన గజాసురుడు “ఏం కావాలో కోరుకోండి” అన్నప్పుడు, విష్ణువు “నీ కడుపులో ఉన్న శివుడిని అప్పగించు” అని అడిగాడు. అది విని గజాసురుడు, వచ్చినవాడు సాక్షాత్తూ విష్ణుమూర్తే అని గ్రహించి, తన మరణం తప్పదని తెలుసుకున్నాడు. చివరి కోరికగా తన తల లోకమంతా పూజలందుకోవాలని, తన చర్మాన్ని శివుడు ధరించాలని కోరుకున్నాడు. విష్ణువు అనుమతితో నంది గజాసురుడిని తన కొమ్ములతో చీల్చి సంహరించగా, శివుడు బయటికి వచ్చాడు.

ఆ సమయంలో కైలాసంలో, పార్వతి స్నానం చేసేందుకు నలుగుపిండితో ఒక చిన్న బొమ్మను తయారు చేసింది. దానికి ప్రాణం పోయడంతో ఆ బొమ్మ ఒక అందమైన బాలుడిగా మారి, పార్వతి ఆదేశాల మేరకు ఎవరినీ లోపలికి రాకుండా వాకిలి వద్ద కాపలా ఉన్నాడు. అప్పుడే శివుడు తిరిగి రాగా, ఆ బాలుడు ఆయన్ని అడ్డుకున్నాడు. ఆగ్రహించిన శివుడు ఆ బాలుడి శిరస్సును ఖండించి లోపలికి వెళ్ళాడు. జరిగినది తెలుసుకున్న పార్వతి శోకించగా, శివుడు గజాసురుడి శిరస్సును బాలుడి మొండెంపై ఉంచి, అతడిని పునరుజ్జీవింపజేశాడు. అలా గజముఖుడిగా మారిన ఆ బాలుడు గణేశుడుగా పిలవబడ్డాడు.

గణపతికి ఆధిపత్యం

ఒకసారి దేవతలందరూ శివుడిని కోరి, విఘ్నాలకు ఒక అధిపతిని నియమించమని అడిగారు. అప్పుడు శివుడు తన ఇద్దరు కుమారులైన గణేశుడు, కుమారస్వామిలకు ఒక పోటీ పెట్టాడు: “ఎవరు మూడు లోకాలలోని పవిత్ర నదులన్నిటిలోనూ ముందుగా స్నానం చేసి వస్తారో వారికే ఈ ఆధిపత్యం లభిస్తుంది.”

కుమారస్వామి తన వాహనమైన నెమలిపై వేగంగా ప్రయాణం మొదలు పెట్టాడు. అయితే గణేశుడు, తాను మందగమనుడైనందువల్ల వేగంగా ప్రయాణించడం కష్టమని తండ్రిని వేడుకున్నాడు. గణేశుడి బుద్ధి సూక్ష్మతకు మురిసిపోయిన శివుడు, ఆయనకు నారాయణ మంత్రం ఉపదేశించాడు. ఈ మంత్ర ప్రభావంతో గణేశుడు తన తల్లిదండ్రుల చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేసినప్పుడల్లా మూడు లోకాలలోని పవిత్ర నదులలో స్నానం చేసిన ఫలితం లభించేది. కుమారస్వామి ఎక్కడికి వెళ్లినా గణేశుడు అప్పటికే అక్కడ స్నానం చేసి ఉండటం చూసి ఆశ్చర్యపోయి, కైలాసానికి తిరిగి వచ్చి తన ఓటమిని ఒప్పుకున్నాడు. అలా భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు శివుడు గణేశుడికి విఘ్నాధిపత్యం ఇచ్చాడు.

చంద్రుడికి శాపం, శమంతకమణి కథ

విఘ్నాధిపతిగా గణేశుడు ఆ రోజు కుడుములు, ఉండ్రాళ్లు వంటి పిండివంటలు తిని సాయంకాలానికి కైలాసం చేరుకున్నాడు. తల్లిదండ్రులకు నమస్కరించబోతుండగా, తన పొట్ట వల్ల కష్టపడుతున్న గణేశుడిని చూసి శివుడి తలమీద ఉన్న చంద్రుడు వికటంగా నవ్వాడు. దాంతో కోపగించిన పార్వతి, “నా కుమారుడి అవస్థ చూసి నవ్వినందువల్ల, ఈ రోజు (చవితి) నిన్ను చూసిన వారికి నీలాపనిందలు వస్తాయి” అని శపించింది.

ఈ శాపం ప్రభావంతో వినాయక చవితి రోజు చంద్రుడిని చూసిన శ్రీకృష్ణుడు కూడా అపనింద పాలయ్యాడు. సత్రాజిత్తు అనే రాజు సూర్యుడి వరం వల్ల శమంతకమణిని పొందాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఆ మణిని కోరగా, సత్రాజిత్తు ఇవ్వలేదు. ఆ తర్వాత సత్రాజిత్తు తమ్ముడు ప్రసేనుడు ఆ మణిని ధరించి అడవికి వెళ్ళి, సింహం చేతిలో మరణించాడు. ఆ సింహాన్ని ఒక ఎలుగుబంటి చంపి, మణిని తన కుమార్తె అయిన జాంబవతికి ఇచ్చింది.

శమంతకమణిని శ్రీకృష్ణుడే దొంగిలించాడని సత్రాజిత్తు అపనింద వేయగా, శ్రీకృష్ణుడు ఆ నిందను పోగొట్టుకోవడానికి అడవికి వెళ్ళి జాంబవంతుడితో (ఎలుగుబంటి) 28 రోజులు పోరాడి, చివరికి ఆయన్ని ఓడించాడు. శ్రీరాముడి అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడిని గుర్తించిన జాంబవంతుడు, తన కూతురు జాంబవతిని, శమంతకమణిని ఆయనకు ఇచ్చాడు. శ్రీకృష్ణుడు మణిని సత్రాజిత్తుకి తిరిగి ఇచ్చి, తన నిందను తొలగించుకున్నాడు.

ఈ కథ విన్న దేవతలు, “ఓ ప్రభూ! మీరు సమర్థులు కాబట్టి నిందను పోగొట్టుకున్నారు, మా పరిస్థితి ఏమిటి?” అని శ్రీకృష్ణుడిని అడిగారు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు, “వినాయక చవితి నాడు పొరపాటున చంద్రుడిని చూసినవారు, గణపతిని యథావిధిగా పూజించి, ఈ శమంతకమణి కథను వింటే వారికి నీలాపనిందలు రావు” అని ఉపశమనం చెప్పాడు.

అప్పటినుంచి దేవతలు, మహర్షులు, మానవులు ప్రతి సంవత్సరం భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు గణపతిని పూజించి, కథను విని, ఆశీర్వాదాలు పొందుతూ సుఖంగా ఉంటున్నారు.

సర్వే జనాః సుఖినో భవంతు.


📺 Follow Naa TV Telugu:

Website


YouTube


Facebook


X


Instagram



👤 Follow Pavanchand:

Facebook


Instagram


X

RELATED ARTICLES
- Advertisment -#

Most Popular

Recent Comments